ಧನ್ಯಾಷ್ಟಕಂ

(ಪ್ರಹರ್ಷಣೀವೃತ್ತಂ -) ತಜ್ಜ್ಞಾನಂ ಪ್ರಶಮಕರಂ ಯದಿಂದ್ರಿಯಾಣಾಂ ತಜ್ಜ್ಞೇಯಂ ಯದುಪನಿಷತ್ಸು ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಮ್ । ತೇ ಧನ್ಯಾ ಭುವಿ ಪರಮಾರ್ಥನಿಶ್ಚಿತೇಹಾಃ ಶೇಷಾಸ್ತು ಭ್ರಮನಿಲಯೇ ಪರಿಭ್ರಮಂತಃ ॥ 1॥ (ವಸಂತತಿಲಕಾವೃತ್ತಂ -) ಆದೌ ವಿಜಿತ್ಯ ವಿಷಯಾನ್ಮದಮೋಹರಾಗ- ದ್ವೇಷಾದಿಶತ್ರುಗಣಮಾಹೃತಯೋಗರಾಜ್ಯಾಃ । ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಮತಂ ಸಮನುಭೂಯಪರಾತ್ಮವಿದ್ಯಾ- ಕಾಂತಾಸುಖಂ ವನಗೃಹೇ ವಿಚರಂತಿ ಧನ್ಯಾಃ ॥ 2॥ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಗೃಹೇ ರತಿಮಧೋಗತಿಹೇತುಭೂತಾಂ ಆತ್ಮೇಚ್ಛಯೋಪನಿಷದರ್ಥರಸಂ ಪಿಬಂತಃ । ವೀತಸ್ಪೃಹಾ ವಿಷಯಭೋಗಪದೇ ವಿರಕ್ತಾ ಧನ್ಯಾಶ್ಚರಂತಿ ವಿಜನೇಷು ವಿರಕ್ತಸಂಗಾಃ ॥ 3॥ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಮಮಾಹಮಿತಿ ಬಂಧಕರೇ ಪದೇ ದ್ವೇ ಮಾನಾವಮಾನಸದೃಶಾಃ ಸಮದರ್ಶಿನಶ್ಚ । ಕರ್ತಾರಮನ್ಯಮವಗಮ್ಯ ತದರ್ಪಿತಾನಿ ಕುರ್ವಂತಿ ಕರ್ಮಪರಿಪಾಕಫಲಾನಿ ಧನ್ಯಾಃ ॥ 4॥ ತ್ಯಕ್ತ್ವೀಷಣಾತ್ರಯಮವೇಕ್ಷಿತಮೋಕ್ಷಮರ್ಗಾ ಭೈಕ್ಷಾಮೃತೇನ ಪರಿಕಲ್ಪಿತದೇಹಯಾತ್ರಾಃ । ಜ್ಯೋತಿಃ ಪರಾತ್ಪರತರಂ ಪರಮಾತ್ಮಸಂಜ್ಞಂ ಧನ್ಯಾ ದ್ವಿಜಾರಹಸಿ ಹೃದ್ಯವಲೋಕಯಂತಿ ॥ 5॥ ನಾಸನ್ನ ಸನ್ನ ಸದಸನ್ನ ಮಹಸನ್ನಚಾಣು ನ ಸ್ತ್ರೀ ಪುಮಾನ್ನ ಚ ನಪುಂಸಕಮೇಕಬೀಜಮ್ । ಯೈರ್ಬ್ರಹ್ಮ ತತ್ಸಮಮುಪಾಸಿತಮೇಕಚಿತ್ತೈಃ ಧನ್ಯಾ ವಿರೇಜುರಿತ್ತರೇಭವಪಾಶಬದ್ಧಾಃ ॥ 6॥ ಅಜ್ಞಾನಪಂಕಪರಿಮಗ್ನಮಪೇತಸಾರಂ ದುಃಖಾಲಯಂ ಮರಣಜನ್ಮಜರಾವಸಕ್ತಮ್ । ಸಂಸಾರಬಂಧನಮನಿತ್ಯಮವೇಕ್ಷ್ಯ ಧನ್ಯಾ ಜ್ಞಾನಾಸಿನಾ ತದವಶೀರ್ಯ ವಿನಿಶ್ಚಯಂತಿ ॥ 7॥ ಶಾಂತೈರನನ್ಯಮತಿಭಿರ್ಮಧುರಸ್ವಭಾವೈಃ ಏಕತ್ವನಿಶ್ಚಿತಮನೋಭಿರಪೇತಮೋಹೈಃ । ಸಾಕಂ ವನೇಷು ವಿಜಿತಾತ್ಮಪದಸ್ವರುಪಂ ತದ್ವಸ್ತು ಸಮ್ಯಗನಿಶಂ ವಿಮೃಶಂತಿ ಧನ್ಯಾಃ ॥ 8॥ (ಮಾಲಿನೀವೃತ್ತಂ -) ಅಹಿಮಿವ ಜನಯೋಗಂ ಸರ್ವದಾ ವರ್ಜಯೇದ್ಯಃ ಕುಣಪಮಿವ ಸುನಾರೀಂ ತ್ಯಕ್ತುಕಾಮೋ ವಿರಾಗೀ । ವಿಷಮಿವ ವಿಷಯಾನ್ಯೋ ಮನ್ಯಮಾನೋ ದುರಂತಾನ್ ಜಯತಿ ಪರಮಹಂಸೋ ಮುಕ್ತಿಭಾವಂ ಸಮೇತಿ ॥ 9॥ (ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತವೃತ್ತಂ -) ಸಂಪೂರ್ಣಂ ಜಗದೇವ ನಂದನವನಂ ಸರ್ವೇಽಪಿ ಕಲ್ಪದ್ರುಮಾ ಗಾಂಗಂ ವರಿ ಸಮಸ್ತವಾರಿನಿವಹಃ ಪುಣ್ಯಾಃ ಸಮಸ್ತಾಃ ಕ್ರಿಯಾಃ । ವಾಚಃ ಪ್ರಾಕೃತಸಂಸ್ಕೃತಾಃ ಶ್ರುತಿಶಿರೋವಾರಾಣಸೀ ಮೇದಿನೀ ಸರ್ವಾವಸ್ಥಿತಿರಸ್ಯ ವಸ್ತುವಿಷಯಾ ದೃಷ್ಟೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮಣಿ ॥ 10॥